Genealogie in de bibliotheek van de OKT in TwentseWelle in het Kennis en Informatiecentrum (KIC)

Genealogie is een (sub)wetenschap van de wetenschappelijke hoofdrichting geschiedenis. Wie genealogie bedrijft houdt zich bezig met het onderzoek naar de oorsprong en historie van een familie in de ruimste zin van het woord. Dit onderzoek wordt zoveel mogelijk geplaatst in de historische context.

Andere benamingen voor de genealogie zijn: familiegeschiedenis, geslachtskunde en stamboomonderzoek. Deze laatste naam is in de volksmond het meest gebruikelijk. Vroeger werd ook de naam sibbekunde gebruikt maar deze term is in onmin geraakt door de negatieve lading die er aan gegeven is in de 2e wereldoorlog.

Voorbeelden van andere verwante (sub)wetenschappen zijn: paleografie (oud-schrift), heraldiek (wapenkunde), numismatiek (muntkunde) en vlaggenkunde(banistiek).


Waarom gaat men bezig met genealogie?

Er zijn diverse redenen waarom men zich gaat interesseren voor genealogie o.a.:
  • - toewijzing van een erfenis,
  • - godsdienstige achtergrond (Mormonen),
  • - wetenschappelijk onderzoek (verwantschap tussen mensen),
  • - medische redenen (erfelijke afwijkingen),
  • - ondersteuning algemeen historisch onderzoek,
  • - schoolopdrachten bij het vak geschiedenis,
  • - nieuwsgierigheid (tegenwoordig meestal).
De titels met genealogische gegevens zijn te vinden in de rubriek D3 Genealogie bij het KIC.


Hieronder linken om te springen naar volgende hoofdstukken,

Hoe een genealogie onderzoek te starten?

Zoek eerst zoveel mogelijk eigen gegevens en schrijf deze met bronvermelding compleet op b.v.
uit trouwboekjes, van jezelf indien van toepassing, maar zeker van je voorouders voor zover mogelijk. Zoek ook naar geboorte- trouw- en overlijdenskaarten, krantenadvertenties, bidprentjes en foto’s. Maak er zonodig kopieën van.

Kijk of er reeds onderzoek gedaan is. Bestaat er reeds een (deel) familiegeschiedenis.
Volg cursussen.. Wordt lid van een genealogische vereniging/heemkunde werkgroep. B.v. de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) (www.ngv.nl) met een regionale afdeling in Twente (http://twente.ngv.nl). Of wordt lid van de Stichting Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) (www.cbg.nl) in Den Haag. Ook vele plaatselijke historische verenigingen, heemkundeverenigingen of heemkundegroepen in Twente hebben een genealogische werkgroep.

Denk bij de start ook eens aan het raadplegen van de familiebijbel, het navragen bij de familie (oral history) en het vastleggen van deze gesprekken op tape, het Genealogisch repertorium van Beresteijn, uitgegeven door het CBG, en last but not least uiteraard aan de KIC van de bibliotheek van de OKT in TwentseWelle.

In de catalogus van onze bibliotheek in het KIC in TwentseWelle staan onder de rubriek D3 o.a veel boeken over wat genealogie voorstelt en hoe je er mee om moet gaan. Tevens zijn er veel geschreven genealogieën aanwezig. 

Alhoewel in het verleden, maar nu ook nog wel, vele onderzoekers het zeer goed alleen hebben gedaan met een pen en papier, is nu het gebruik van een genealogisch computerprogramma toch sterk aan te bevelen. 

Terug naar menu


Wat kunt u vinden in het KIC en hoe een genealogisch-onderzoek voorbereiden in het OKThuis?

Het KIC bestaat uit de:
  • Boekencollectie,
  • Kaartencollectie,
  • Fotocollectie,
  • Documentatiecollectie,
  • Tijdschriftencollectie,
  • Krantenknipselcollectie.
In veel van deze collecties is veel genealogische informatie te vinden om uw onderzoek aan te kleden. B.v. over boerderijen, leefgewoontes, gebiedskaarten etc. Een schat aan gegevens. Alles op de openingstijden in de studiezaal in te zien.

Voor zuiver genealogisch onderzoek is de rubriek D3 (deze titels staan op deze site) van de boekencatalogus van groot belang. In deze rubriek is veel informatie te vinden over de volgende zaken:
  • Genealogie incl. handleidingen,
  • Heraldiek (wapens en vlaggen),
  • Huismerken,
  • Zegels,
  • Iconografie,
  • Kwartierstaten,
  • Naamkunde,
  • Zegels.
Verder wijzen we nog op voor genealogen interessante boeken etc. in de volgende rubrieken:
  • D7 gewestelijke en plaatselijke geschiedenis Nederland,
  • D9 gewestelijke en plaatselijke geschiedenis van (het aangrenzende) Duitsland,
  • D15 atlassen e.d.,
  • G1 taalkunde, b.v. over naamkunde en het Nederlands Repertorium van familienamen of de veldnamenreeks.
In het KIC bevinden zich ook zeer vele complete collecties van genealogische tijdschriften zowel uit binnen als buitenland. Ook de reeksen van het Nederland's Adelsboek en het Nederland's Patriciaat zijn bij het KIC in te zien.

Ook zijn de indexen van deze boeken-collecties in te zien in het OKThuis waar met behulp van een computer een selectie te maken uit de collecties.

Terug naar menu


Belangrijkste grondbegrippen bij genealogie

Een stamreeks/moederreeks is een gegevensreeks van zich opeenvolgende voorvaders/voormoeders in de rechte lijn zonder broers en zusters. Bij voorvaders spreken we van een patriarchale lijn. Bij voormoeders spreken we van een matriarchale lijn.

Een genealogie (dit in tegenstelling met de algemene term voor de (sub)wetenschap de genealogie) is een gegevensreeks vanaf de oudst gevonden voorvader via vaderslijn, waarbij alleen de nakomelingen van de mannelijke lijn worden meegenomen.

Een parenteel is een genealogie maar dan met alle nakomelingen, zowel de mannelijke als vrouwelijk, vanaf de oudste gevonden voorvader.

Een kwartierstaat is een schema van namen uitgaande van de jongste in lijn. Deze jongste in lijn wordt probant genoemd. In tegenstelling met de overige mogelijkheden gaat de kwartierstaat dus van jong naar oud.

Terug naar menu


Genealogisch vervolgonderzoek

Als alle gegevens uit de directe omgeving zijn vastgelegd kunt u op zoek gaan naar zogenaamde nadere primaire bronnen. Deze primaire bronnen zijn o.a. de Burgerlijke Stand (BS) globaal na 1812 en de Doop- Trouw- en Begraafboekn (DTB) globaal voor 1812. Deze gegevens zijn hoofdzakelijk te vinden de Rijksarchieven.
 
De gemeenten Enschede heeft een eigen archief. De overige primaire gegevens van de gemeentes in Twente zijn in te zien bij het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle (voormalig Rijksarchief Overijssel samen met het gemeente archief van Zwolle). De website van het

HCO met veel BS-gegevens is te bereiken via www.historischcentrumoverijssel.nl . Hierop zijn ook de openingstijden na te zien.

Een volgende belangrijke secundaire bron van globaal na 1835 is het BevolkingsRegister (BR). Deze is hoofdzakelijk in het gemeentearchief van de individuele gemeentes. Dit register bevat een vastlegging van wie waar gewoond heeft. Dus hierop zijn hele gezinnen te traceren.

Bij het KIC in TwentseWelle zijn vele geschreven genealogieën aanwezig die ook het nakijken op de aanwezigheid van aanvulling op de te onderzoeken naam aan te bevelen zijn.

Na, of vaak al tijdens, het vergaren van de primaire familiegegevens zal de behoefde komen om deze gegevens nader aan te kleden. Hiervoor worden o.a. de secundaire bronnen gebruikt. Hiervan zijn er vele. Vooral in te zien bij de betreffende gemeentes of het HCO.

Terug naar menu